مکملهایی که قرار بود لاغرتان کنند، اما ممکن است وزنتان را بالا ببرند!
وقتی صحبت از کاهش وزن میشود، بسیاری از افراد به سراغ مکملها میروند و تصور میکنند هر محصولی که با عنوان «پروتئین»، «بدنسازی»، «انرژیزا» یا «سلامتمحور» فروخته میشود، حتماً به لاغری کمک میکند. اما واقعیت این است که بعضی مکملها میتوانند کالری قابلتوجهی وارد رژیم غذایی کنند، باعث احتباس آب شوند یا در شرایط خاص روی وزن بدن اثر بگذارند.
نکته مهم این است که بالا رفتن عدد ترازو همیشه به معنای افزایش چربی بدن نیست. برای مثال، بعضی مکملها مانند کراتین ممکن است وزن را به دلیل افزایش آب داخل عضلات بالا ببرند، در حالی که لزوماً باعث افزایش چربی نمیشوند.
۱. مکملهای پروتئینی؛ سالم هستند، اما بیکالری نیستند
پروتئین برای حفظ و ساخت عضلات اهمیت زیادی دارد و دریافت مقدار کافی آن میتواند در برنامه غذایی افراد فعال مفید باشد. اما «پروتئینی بودن» یک محصول به معنای «بدون کالری بودن» آن نیست.
پودرهای پروتئین، شیکها، بارهای پروتئینی و برخی غذاهای غنیشده با پروتئین میتوانند کالری قابلتوجهی داشته باشند. اگر فردی بدون توجه به نیاز واقعی بدن، این محصولات را به رژیم غذایی روزانه خود اضافه کند، ممکن است مجموع کالری دریافتیاش افزایش پیدا کند.
این موضوع بهخصوص درباره محصولاتی که همراه با شکر، چربی، شیر، کره بادامزمینی یا سایر مواد پرکالری مصرف میشوند، اهمیت بیشتری دارد.
پس اگر هدف شما کاهش وزن است:
- میزان کالری هر وعده را بررسی کنید.
- پروتئین اضافه را جایگزین بخشی از غذای روزانه کنید، نه اینکه همیشه آن را به رژیم اضافه کنید.
- به تبلیغاتی مانند «پروتئین بالا» یا «فیتنس» بهتنهایی اعتماد نکنید.
- اگر پروتئین کافی از غذا دریافت میکنید، لزوماً به مکمل پروتئینی نیاز ندارید.
۲. کراتین؛ افزایش وزن همیشه به معنای چاق شدن نیست
کراتین یکی از مکملهای شناختهشده در ورزش است و بسیاری از افراد برای افزایش قدرت و عملکرد ورزشی از آن استفاده میکنند.
اما مصرف کراتین در برخی افراد میتواند باعث افزایش آب ذخیرهشده در عضلات شود. در نتیجه، ممکن است عدد ترازو در مدت کوتاهی افزایش پیدا کند.
بنابراین اگر همزمان با شروع کراتین متوجه افزایش وزن شدید، نباید بلافاصله تصور کنید که چربی بدنتان بیشتر شده است.
اگر در دوره کاهش وزن کراتین مصرف میکنید، بهتر است علاوه بر وزن، تغییرات دور کمر، ترکیب بدن و عملکرد ورزشی خود را نیز در نظر بگیرید.
۳. مکملهای جایگزین وعده غذایی؛ یک وعده کامل، نه یک نوشیدنی بیکالری
مکملهای جایگزین وعده غذایی معمولاً ترکیبی از پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامینها و مواد معدنی دارند و در برخی شرایط پزشکی میتوانند کاربرد داشته باشند.
اما مشکل از جایی شروع میشود که فرد یک وعده غذایی معمولی را حذف کند و در کنار آن، مکمل جایگزین وعده را نیز بدون محاسبه کالری مصرف کند.
برخی از این محصولات میتوانند کالری قابلتوجهی داشته باشند و اگر مجموع کالری روزانه کنترل نشود، به جای کاهش وزن، روند کاهش وزن را کند کنند یا حتی موجب افزایش وزن شوند.
بنابراین «جایگزین وعده غذایی» را نباید با «محصول لاغری» اشتباه گرفت.
۴. استروئیدهای آنابولیک؛ خطر جدیتر از چند کیلو افزایش وزن
برخی محصولات ورزشی و بدنسازی ممکن است حاوی ترکیبات هورمونی یا استروئیدی باشند؛ موضوعی که اهمیت آن بسیار فراتر از مسئله وزن است.
استروئیدهای آنابولیک میتوانند روی تعادل هورمونی بدن اثر بگذارند و عوارض مختلفی ایجاد کنند. افزایش وزن، احتباس مایعات و تغییرات ترکیب بدن نیز میتوانند در برخی مصرفکنندگان اتفاق بیفتند.
برخی مواد مانند DHEA (دهیدروپیآندروسترون) نیز در بدن به هورمونهای استروئیدی تبدیل میشوند و مصرف آنها نباید بدون توجه به شرایط فرد و نظر متخصص انجام شود.
محصولات ناشناس یا مکملهایی که ترکیبات دقیق و قابلاعتمادی ندارند، ریسک بیشتری دارند. اگر درباره ترکیبات یک مکمل ورزشی مطمئن نیستید، بهتر است پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
۵. مکملهای ترکیبی؛ وقتی نمیدانید دقیقاً چه چیزی مصرف میکنید
محصولات ترکیبی مانند مکملهای قبل از تمرین، برخی مکملهای بدنسازی و فرآوردههای چندمنظوره ممکن است دهها ترکیب مختلف داشته باشند.
بعضی از این محصولات علاوه بر ترکیبات فعال، حاوی موادی مانند:
- شکر و کربوهیدرات
- چربی
- پروتئین
- مواد محرک
- ترکیبات گیاهی
- و در برخی محصولات نامعتبر، مواد هورمونی یا دارویی
هستند.
به همین دلیل، صرفاً دیدن عبارتهایی مانند «چربیسوز»، «افزایش متابولیسم» یا «افزایش انرژی» روی بستهبندی نباید باعث شود محصول را بدون بررسی ترکیبات مصرف کنید.
هرچه ترکیبات یک محصول پیچیدهتر باشد، اهمیت بررسی برچسب و مشورت با متخصص بیشتر میشود.
۶. نوشیدنیهای الکترولیت شیرین؛ کالریهایی که به چشم نمیآیند
نوشیدنیهای الکترولیت برای جبران آب و املاح از دسترفته بدن در شرایط خاص، از جمله برخی فعالیتهای ورزشی طولانی یا تعریق زیاد، کاربرد دارند.
اما همه نوشیدنیهای الکترولیت شبیه آب نیستند. بعضی از آنها حاوی مقدار قابلتوجهی قند و کالری هستند.
اگر فردی فعالیت بدنی زیادی ندارد اما در طول روز مرتب نوشیدنیهای شیرین ورزشی مصرف میکند، ممکن است کالری اضافهای دریافت کند که بهراحتی در مجموع رژیم غذایی روزانه دیده نمیشود.
یک نکته ساده برای کاهش وزن: کالری نوشیدنیها را هم مانند کالری غذاها حساب کنید.
۷. شنبلیله؛ مکملی که شواهد درباره اثر آن بر وزن قطعی نیست
شنبلیله یکی از گیاهانی است که در قالب مکمل یا فرآوردههای گیاهی مصرف میشود و درباره اثرات آن بر اشتها، قند خون و وزن بدن تحقیقات مختلفی انجام شده است.
با این حال، شواهد موجود درباره تأثیر مستقیم شنبلیله بر وزن بزرگسالان قطعی و یکدست نیست. بنابراین نمیتوان آن را بهعنوان یک مکمل مطمئن برای کاهش وزن یا افزایش وزن معرفی کرد.
در مورد مصرف شنبلیله در دوران بارداری یا شیردهی نیز بهتر است فرد پیش از مصرف مکمل با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کند.
چرا عدد ترازو بالا میرود؟ چربی همیشه مقصر نیست
یکی از اشتباهات رایج در رژیمهای لاغری این است که هر افزایش وزنی به معنای افزایش چربی تلقی شود.
وزن بدن میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی تغییر کند، از جمله:
- آب بدن و میزان احتباس مایعات
- ذخایر گلیکوژن عضلات
- مقدار غذای موجود در دستگاه گوارش
- افزایش توده عضلانی
- تغییرات هورمونی
- مصرف برخی مکملها یا داروها
به همین دلیل، اگر بعد از شروع یک مکمل عدد ترازو بالا رفت، بهتر است قبل از قطع یا ادامه مصرف، علت آن مشخص شود.
قبل از خرید مکمل، این ۵ سؤال را از خودتان بپرسید
اگر هدفتان کاهش وزن است، قبل از اضافه کردن هر مکملی به رژیم غذایی خود این موارد را بررسی کنید:
- آیا واقعاً به این مکمل نیاز دارم؟
- هر وعده از این محصول چند کالری دارد؟
- آیا مواد دیگری مانند شکر یا چربی به آن اضافه شده است؟
- آیا افزایش وزن احتمالی ناشی از چربی است یا احتباس آب؟
- آیا ترکیبات محصول از منبع معتبر و قابلاعتماد هستند؟
برای کاهش وزن، مکمل جای غذای واقعی را نمیگیرد
در بیشتر برنامههای کاهش وزن، پایه اصلی باید روی تغذیه متعادل، فعالیت بدنی، خواب کافی و ایجاد یک الگوی غذایی قابلادامه قرار داشته باشد. مکملها در صورت وجود نیاز مشخص میتوانند نقش کمکی داشته باشند، اما صرفاً مصرف یک محصول با برچسب «لاغری» یا «فیتنس» تضمین نمیکند که وزن کاهش پیدا کند.
اگر بیماری زمینهای دارید، دارو مصرف میکنید، باردار یا شیرده هستید یا قصد استفاده منظم از مکملها را دارید، بهتر است پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. همچنین در صورت مشاهده افزایش وزن ناگهانی و غیرقابلتوضیح، بهتر است به جای مقصر دانستن یک مکمل، علت اصلی با نظر متخصص بررسی شود.
جمعبندی
هر چیزی که در قفسه مکملها قرار دارد، الزاماً برای کاهش وزن مناسب نیست. بعضی محصولات میتوانند کالری اضافه وارد رژیم کنند، بعضی باعث افزایش آب بدن شوند و برخی نیز به دلیل ترکیبات نامشخص، خطرات جدیتری داشته باشند.
برای لاغری، مهمتر از پیدا کردن یک «مکمل جادویی»، شناخت نیاز واقعی بدن و انتخاب یک برنامه غذایی اصولی و قابلادامه است.
منبع: عصر ایران
