آیدا پناهنده «کارگردان سریال سرخ و سیاه» را بیشتر بشناسید؛ از عکس یک‌سالگی در کنار پدر و مادر تا زندگی شخصی و کارنامه هنری

آیدا پناهنده کیست؟ | بیوگرافی و زندگی شخصی

اطلاعات شخصی و حرفه‌ای

• نام: آیدا پناهنده

• تاریخ تولد: ۱۷ شهریور ۱۳۵۸

• محل تولد: تهران

• تحصیلات: کارشناسی فیلمبرداری و کارشناسی ارشد سینما

• دانشگاه: دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر

• شغل: کارگردان، فیلمنامه‌نویس و تهیه‌کننده

• همسر: ارسلان امیری

• سال آغاز فعالیت: ۱۳۷۷

خانواده و دوران کودکی آیدا پناهنده

آیدا پناهنده در تهران و در خانواده‌ای با اصالت آذربایجانی به دنیا آمده است. پدر و مادر او هر دو اهل شهر خوی در استان آذربایجان غربی هستند.

پدرش، عبدالصمد پناهنده، فارغ‌التحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه استانبول و مادرش، نزهت ریاضی، دبیر زبان انگلیسی بوده است.

مادربزرگ آیدا پناهنده، محترم ریاضی، نیز از چهره‌های فرهنگی خانواده آن‌ها به شمار می‌رود. او پیش از انقلاب ریاست دبیرستان دخترانه ایراندخت در شهر خوی را بر عهده داشت.

آیدا پناهنده بعدها مستندی با عنوان «ایراندخت» ساخت و در آن به روایت زندگی مادربزرگش پرداخت؛ اثری که بخشی از علاقه او به روایت زندگی زنان و تجربه‌های اجتماعی را نشان می‌دهد.

تحصیلات آیدا پناهنده؛ از فیلمبرداری تا کارگردانی

آیدا پناهنده دوران کودکی و نوجوانی خود را در خیابان فاطمی تهران گذراند و در مدارس سمیه و هشتم شهریور تحصیل کرد.

او در سال ۱۳۷۷ وارد دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر شد و در رشته فیلمبرداری سینما مدرک کارشناسی گرفت. در دوران دانشجویی، از محضر استادانی مانند نعمت حقیقی، علی لقمانی، اسفندیار شهیدی و رضا نبوی بهره برد.

پناهنده در سال ۱۳۸۴ تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد سینما به پایان رساند. موضوع پایان‌نامه او «کارکرد نشانه‌شناسانه کمپوزیسیون تصویر در سینما» بود که با راهنمایی احمد الستی و مشاوره فرزان سجودی انجام شد.

فعالیت ادبی آیدا پناهنده؛ شروعی متفاوت پیش از سینما

شاید کمتر کسی بداند که آیدا پناهنده پیش از آنکه به‌عنوان کارگردان شناخته شود، تجربه فعالیت ادبی نیز داشته است.

او از سال‌های ابتدایی تحصیل در جلسات نقد ادبی پنجشنبه‌های مجله «کارنامه» شرکت می‌کرد و داستان‌نویسی را نیز تجربه کرد.

از جمله آثار ادبی منتشرشده او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• داستان «آنا» در شماره نهم مجله کارنامه، اسفند ۱۳۷۸

• داستان «آخرین قربانی» در شماره سی‌وپنجم مجله کارنامه، تیر ۱۳۸۲

• داستان «زنانی که به سقف نگاه می‌کنند» در ماهنامه گلستانه، مرداد ۱۳۸۴

آغاز فعالیت سینمایی و ساخت فیلم‌های کوتاه

آیدا پناهنده هم‌زمان با تحصیل در دانشگاه، ساخت فیلم‌های کوتاه ۱۶ میلی‌متری را آغاز کرد. او پس از کسب تجربه در این زمینه، در سال ۱۳۸۴ فیلم کوتاه «آن دست‌ها» را ساخت که مادرش تهیه‌کنندگی آن را بر عهده داشت.

این فیلم موفق شد جایزه بهترین فیلم کوتاه بخش نگاه نو جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران را به دست آورد و زمینه حضور جدی‌تر پناهنده در سینما را فراهم کند.

از دیگر فیلم‌های کوتاه و نیمه‌بلند او می‌توان به این آثار اشاره کرد:

• روشنایی‌های شهر (۱۳۸۶)

• تاج خروس (۱۳۸۷): برنده جایزه بهترین فیلم کوتاه داستانی از جشن خانه سینما

• گلدان‌های زمستانی (۱۳۸۸): فیلمی نیمه‌بلند

موفقیت آیدا پناهنده با فیلم ناهید در جشنواره کن

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف کارنامه آیدا پناهنده، ساخت فیلم سینمایی «ناهید» بود. این فیلم در سال ۱۳۹۴ در بخش نوعی نگاه جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و جایزه آینده نویدبخش (Promising Future) را دریافت کرد.

این موفقیت باعث شد نام پناهنده بیش از گذشته در محافل سینمایی مطرح شود و آثار او مورد توجه مخاطبان و منتقدان داخلی و خارجی قرار بگیرد.

معرفی مهم‌ترین فیلم‌های آیدا پناهنده

در ادامه مسیر حرفه‌ای، پناهنده فیلم‌های سینمایی دیگری نیز ساخت که هرکدام به موضوعات اجتماعی و روابط انسانی پرداختند.

• ناهید: داستان زنی که درگیر مسائل خانوادگی و انتخاب‌های دشوار زندگی است.

• اسرافیل: روایتی درباره عشق، فقدان و روابط پیچیده انسانی.

• پاییز نیکایدوها: اثری در کارنامه بین‌المللی این فیلمساز.

• تی‌تی: فیلمی با محوریت روابط انسانی، عشق و تفاوت‌های اجتماعی.

زندگی مشترک آیدا پناهنده و ارسلان امیری

آیدا پناهنده با ارسلان امیری، فیلمنامه‌نویس و فیلمساز ایرانی، ازدواج کرده است. این دو در زمینه سینما نیز همکاری‌هایی داشته‌اند و نامشان در برخی پروژه‌های سینمایی در کنار یکدیگر دیده می‌شود.

آیدا پناهنده و سریال سرخ و سیاه

آیدا پناهنده علاوه بر فعالیت در سینما، در حوزه ساخت آثار تلویزیونی و شبکه نمایش خانگی نیز حضور داشته است. از جمله سریال «در انتهای شب» و سریال «سرخ و سیاه» از جمله آثاری است که نام او را بار دیگر در میان مخاطبان مطرح کرده است.

مسیر هنری پناهنده نشان می‌دهد که او از تجربه داستان‌نویسی و ساخت فیلم‌های کوتاه به فیلمسازی حرفه‌ای رسیده و توانسته با روایت داستان‌های انسانی و اجتماعی، جایگاه قابل‌توجهی در سینمای ایران به دست آورد.