غذای مانده را تا چند ساعت میشود خورد؟ از این زمان به بعد ریسک نکنید!
غذای مانده همیشه با تغییر بو، رنگ یا ظاهر قابل تشخیص نیست. برنج، ماکارونی، مرغ، غذاهای پخته و حتی ساندویچهایی که چند ساعت در دمای نامناسب باقی میمانند، ممکن است به محل رشد باکتریهای بیماریزا تبدیل شوند. بهویژه در روزهای گرم، رعایت زمان و دمای مناسب نگهداری غذا اهمیت بیشتری پیدا میکند.
غذا حداکثر چند ساعت میتواند بیرون از یخچال بماند؟
یکی از مهمترین اصول ایمنی غذایی، جلوگیری از ماندن غذای پخته در دمای اتاق برای مدت طولانی است. بر اساس توصیههای رایج ایمنی غذایی، غذای پخته و فاسدشدنی نباید بیش از ۲ ساعت در دمای اتاق بماند. اگر دمای محیط حدود ۳۲ درجه سانتیگراد یا بیشتر باشد، این زمان به حدود ۱ ساعت کاهش پیدا میکند.
علت این توصیه، سرعت گرفتن رشد برخی باکتریها در دماهای میانی است. بنابراین غذایی که از ظهر روی کابینت مانده یا چند ساعت در ظرف غذا و محیط گرم قرار داشته، لزوماً به دلیل ظاهر طبیعیاش بیخطر نیست.
قانون ساده برای نگهداری غذای پخته
اگر قرار نیست غذا بلافاصله مصرف شود:
- آن را بیش از دو ساعت در دمای اتاق رها نکنید.
- در هوای بسیار گرم، غذا را حداکثر طی یک ساعت به محل خنک منتقل کنید.
- غذای باقیمانده را در ظرف مناسب و ترجیحاً کمعمق داخل یخچال قرار دهید.
- از قرار دادن حجم زیادی غذای داغ در یک ظرف بزرگ و عمیق خودداری کنید؛ تقسیم غذا در ظروف کوچکتر میتواند به خنک شدن سریعتر آن کمک کند.
- غذای مشکوک را فقط به دلیل «حیف است دور ریخته شود» مصرف نکنید.
چرا برنج و ماکارونی حساس هستند؟
برنج و ماکارونی از جمله غذاهایی هستند که در صورت نگهداری نادرست میتوانند زمینه مناسبی برای رشد برخی باکتریها فراهم کنند. در برنج پخته، وجود هاگ برخی باکتریها اهمیت دارد؛ اگر برنج پس از پخت برای مدت طولانی در دمای نامناسب باقی بماند، این میکروبها میتوانند تکثیر شوند و خطر بیماری را افزایش دهند.
بنابراین این باور که «برنج پخته هرچقدر بیرون بماند، چون دوباره گرمش میکنیم مشکلی ندارد» قابل اتکا نیست.
آیا گرم کردن دوباره غذا همه میکروبها را از بین میبرد؟
خیر. گرم کردن دوباره غذا همیشه به معنای ایمن شدن آن نیست.
حرارت میتواند بسیاری از میکروبهای زنده را از بین ببرد، اما اگر غذا پیش از آن برای مدت طولانی در شرایط نامناسب نگهداری شده باشد، بعضی میکروبها ممکن است سمومی تولید کرده باشند که با گرم کردن معمولی غذا بهطور کامل از بین نروند.
از طرف دیگر، گرم و سرد کردن مکرر غذا میتواند فرصت بیشتری برای قرار گرفتن غذا در دماهای نامناسب ایجاد کند.
به همین دلیل بهتر است:
- به اندازه نیاز غذا را گرم کنید.
- غذای باقیمانده را بارها گرم و دوباره سرد نکنید.
- اگر غذایی مدت زیادی خارج از یخچال مانده، صرفاً با حرارت دادن دوباره آن را قابل مصرف فرض نکنید.
غذا داخل خودروی گرم؛ یک خطر جدیتر
غذایی که در روزهای گرم داخل خودرو رها میشود، میتواند بسیار سریعتر در معرض شرایط نامناسب قرار بگیرد. دمای داخل خودرو ممکن است به شکل قابل توجهی از دمای محیط بالاتر برود و این شرایط برای رشد برخی میکروبها مناسب است.
این موضوع در سفرهای طولانی اهمیت بیشتری دارد؛ مثلاً ساندویچ مرغ، سالادهای حاوی سس، لبنیات و غذاهای پخته اگر ساعتها در خودروی گرم باقی بمانند، ممکن است دیگر برای مصرف مناسب نباشند.
برای سفر با غذا چه کار کنیم؟
اگر مجبورید غذای فاسدشدنی را در سفر همراه داشته باشید، بهتر است از روشهای مناسب حفظ دما استفاده کنید؛ برای مثال:
- استفاده از یخدان یا کولر مسافرتی مناسب
- استفاده از بستههای یخ برای حفظ دمای پایین
- خارج نکردن مکرر غذا از محیط سرد
- قرار ندادن غذا در صندوق یا کابین خودروی گرم بدون تجهیزات سرمایشی
- مصرف نکردن غذایی که مدت طولانی در گرما باقی مانده است
مسمومیت غذایی فقط به اسهال ختم نمیشود
مسمومیت و بیماریهای ناشی از غذا میتوانند علائم مختلفی ایجاد کنند و شدت آنها به نوع عامل بیماریزا و شرایط فرد بستگی دارد.
علائم احتمالی عبارتاند از:
- تهوع
- استفراغ
- اسهال
- دلدرد و گرفتگی شکم
- تب
- ضعف و بیحالی
- بدندرد
- کمآبی بدن
زمان شروع علائم نیز همیشه یکسان نیست و بسته به عامل ایجادکننده بیماری میتواند از چند ساعت تا چند روز بعد از مصرف غذای آلوده ظاهر شود.
چه کسانی بیشتر در معرض عوارض شدید هستند؟
بیماریهای ناشی از غذا برای همه افراد یکسان نیستند. کودکان خردسال، سالمندان، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و کسانی که برخی بیماریهای زمینهای دارند، ممکن است در برابر کمآبی یا عوارض عفونتهای غذایی آسیبپذیرتر باشند.
در مسمومیتهایی که با استفراغ و اسهال شدید همراه هستند، از دست رفتن آب و املاح بدن میتواند به یکی از مهمترین مشکلات تبدیل شود.
بوتولیسم؛ مسمومیتی که نباید دستکم گرفت
برخی مسمومیتهای غذایی میتوانند بسیار جدی باشند. بوتولیسم یکی از نمونههای مهم است که با مصرف مواد غذایی آلوده، بهویژه برخی کنسروهای غیراستاندارد یا فرآوردههایی که به شکل نادرست تهیه و نگهداری شدهاند، ارتباط دارد.
این بیماری میتواند سیستم عصبی را درگیر کند و در موارد شدید عوارض جدی و حتی تهدیدکننده حیات داشته باشد. به همین دلیل مصرف کنسروهایی که ظاهر، بو یا وضعیت غیرطبیعی دارند، کار خطرناکی است و نباید برای امتحان کردن آنها ریسک کرد.
غذای خراب شده را از روی بو و ظاهر قضاوت نکنید
یکی از خطرناکترین باورها این است که اگر غذا بوی بد نمیدهد و ظاهرش طبیعی است، پس حتماً سالم است.
واقعیت این است که همه میکروبهای بیماریزا الزاماً باعث تغییر محسوس بو، رنگ یا ظاهر غذا نمیشوند. بنابراین طبیعی بودن ظاهر غذا بهتنهایی نشانه ایمنی آن نیست.
اگر غذایی مدت زیادی در دمای نامناسب مانده است، نباید فقط با بو کردن یا چشیدن مقدار کمی از آن درباره سلامت غذا تصمیم گرفت.
وبا و بیماریهای ناشی از آب و غذای آلوده
در فصلهای گرم، رعایت بهداشت آب و غذا اهمیت بیشتری پیدا میکند. بیماریهایی مانند وبا میتوانند از طریق آب یا غذای آلوده منتقل شوند و در صورت بروز اسهال شدید، کمآبی بدن میتواند بسیار خطرناک باشد.
به همین دلیل استفاده از آب سالم، شستوشوی صحیح دستها، رعایت بهداشت مواد غذایی و توجه به شرایط نگهداری غذا، از مهمترین راههای پیشگیری از بیماریهای منتقله از غذا و آب است.
اگر غذای مانده خوردیم و حالمان بد شد چه کنیم؟
در صورت بروز علائم خفیف، مهمترین موضوع توجه به دریافت مایعات و جلوگیری از کمآبی است. اما اگر علائم شدید باشند یا فرد در گروههای پرخطر قرار داشته باشد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.
در صورت مشاهده علائمی مانند استفراغ مداوم، اسهال شدید، علائم واضح کمآبی، تب بالا، خون در مدفوع، اختلال هوشیاری یا ضعف شدید، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جمعبندی؛ با غذای مانده ریسک نکنید
غذای پختهای که چند ساعت در دمای اتاق یا محیط گرم باقی مانده، الزاماً با ظاهر یا بوی خود هشدار نمیدهد. بهخصوص برنج، ماکارونی، مرغ و سایر غذاهای فاسدشدنی باید با دقت بیشتری نگهداری شوند.
قاعده ساده این است: غذای پخته را سریعتر از دمای محیط خارج کنید، آن را بهدرستی در یخچال نگهداری کنید و غذایی را که مدت زیادی در گرما مانده، صرفاً به امید اینکه با گرم کردن دوباره سالم شود، مصرف نکنید.
در نهایت، جمله «من همیشه غذای مانده میخورم و هیچ اتفاقی برایم نیفتاده» نمیتواند معیار علمی برای ایمن بودن این روش باشد؛ در ایمنی غذایی، پیشگیری بسیار کمهزینهتر از درمان مسمومیت است.
منبع: همشهری آنلاین
