هشدار متخصصان؛ چرا حذف کامل چربی از رژیم غذایی می‌تواند به سلامت بدن آسیب بزند؟

چرا بدن به چربی نیاز دارد؟

چربی بدن برخلاف تصور بسیاری از افراد، تنها یک ذخیره اضافی انرژی نیست، بلکه در انجام بسیاری از فعالیت‌های حیاتی نقش دارد. سلول‌های چربی علاوه بر ذخیره انرژی، هورمون‌هایی تولید می‌کنند که به مغز درباره میزان انرژی موجود در بدن و احساس سیری پیام می‌دهند.

مهم‌ترین وظایف چربی بدن عبارت‌اند از:

• ذخیره انرژی: بدن در زمان کمبود مواد غذایی از ذخایر چربی برای تأمین انرژی استفاده می‌کند.

• تنظیم هورمون‌ها: چربی در تولید و تنظیم برخی هورمون‌های ضروری نقش دارد.

• حفظ دمای بدن: لایه چربی زیر پوست مانند عایق حرارتی عمل می‌کند و از هدر رفتن گرما جلوگیری می‌کند.

• تقویت عملکرد ایمنی: ذخایر انرژی کافی به بدن کمک می‌کنند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی حفظ شود.

• سلامت باروری: میزان مناسب چربی بدن برای عملکرد طبیعی هورمون‌های جنسی اهمیت دارد.

حذف بیش از حد چربی بدن چه عوارضی دارد؟

به گزارش بی‌بی‌سی، متخصصان معتقدند همان‌طور که چربی بیش از اندازه می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف را افزایش دهد، پایین آمدن بیش از حد آن نیز برای بدن خطرناک است.

زمانی که فرد با رژیم‌های غذایی بسیار سخت یا محدودیت شدید کالری، چربی بدن خود را بیش از اندازه کاهش می‌دهد، بدن برای صرفه‌جویی در انرژی برخی فعالیت‌های ضروری را محدود می‌کند.

مهم‌ترین پیامدهای کاهش افراطی چربی بدن عبارت‌اند از:

• تحلیل عضلات: وقتی ذخایر انرژی بدن به شدت کاهش پیدا می‌کند، بدن ممکن است برای تأمین انرژی سراغ بافت عضلانی برود.

• ضعف استخوان‌ها: کمبود انرژی می‌تواند روند ساخت و ترمیم استخوان را مختل کند و خطر شکستگی را افزایش دهد.

• ضعف سیستم ایمنی: بدن در شرایط کمبود شدید انرژی توان کمتری برای مقابله با عفونت‌ها خواهد داشت.

• اختلالات هورمونی: کاهش شدید چربی بدن می‌تواند تعادل هورمون‌ها را بر هم بزند.

• کاهش انرژی و توان جسمی: محدودیت شدید غذایی ممکن است باعث ضعف، خستگی و افت عملکرد بدنی شود.

• اختلال در باروری: کاهش بیش از اندازه چربی می‌تواند عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل را تحت تأثیر قرار دهد.

کاهش شدید چربی چه تأثیری بر زنان و مردان دارد؟

کمبود چربی بدن می‌تواند در زنان و مردان پیامدهای متفاوتی داشته باشد.

در زنان، به‌خصوص ورزشکارانی که چربی بدن بسیار پایینی دارند، احتمال نامنظم شدن چرخه قاعدگی یا حتی قطع کامل قاعدگی وجود دارد. این وضعیت می‌تواند نشانه اختلال در تعادل هورمونی و کمبود انرژی باشد.

در مردان نیز محدودیت طولانی‌مدت دریافت کالری و کاهش شدید چربی بدن ممکن است سطح هورمون تستوسترون را پایین بیاورد. در نتیجه، فرد ممکن است با کاهش انرژی، افت توان جسمی و اختلال در عملکرد طبیعی بدن مواجه شود.

بدن به چه میزان چربی نیاز دارد؟

میزان چربی مورد نیاز بدن برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند سن، جنسیت، شرایط جسمانی و میزان فعالیت بدنی بستگی دارد.

بر اساس ارقام کلی مطرح‌شده در گزارش، درصد چربی بدن در بزرگسالان سالم معمولاً در محدوده زیر قرار می‌گیرد:

این اعداد معیار قطعی تشخیص سلامت نیستند و نباید برای همه افراد به یک شکل استفاده شوند. همچنین ورزشکاران ممکن است درصد چربی پایین‌تری داشته باشند، اما رسیدن به کمترین میزان چربی برای عملکرد بهتر یا سلامتی ضروری نیست.

آیا تمام چربی‌های بدن مضر هستند؟

یکی از نکات مهم در بررسی سلامت بدن، توجه به محل ذخیره چربی است. چربی زیرپوستی و چربی احشایی عملکرد و تأثیر یکسانی ندارند.

چربی زیرپوستی همان چربی‌ای است که زیر پوست قرار دارد و علاوه بر ذخیره انرژی، به حفظ دمای بدن کمک می‌کند.

در مقابل، چربی احشایی در اطراف اندام‌های داخلی شکم جمع می‌شود. افزایش بیش از حد این نوع چربی می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا با آزاد کردن مواد التهاب‌زا ممکن است فشار خون را افزایش دهد و عملکرد انسولین را مختل کند. این شرایط احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ و مشکلات متابولیک را افزایش می‌دهد.

برای کاهش وزن سالم چه نکاتی را رعایت کنیم؟

هدف از کاهش وزن نباید رسیدن به کمترین درصد چربی بدن باشد. مهم‌تر از عددی که روی ترازو یا دستگاه سنجش چربی دیده می‌شود، حفظ سلامت و عملکرد طبیعی بدن است.

برای داشتن کاهش وزن اصولی بهتر است:

• از رژیم‌های غذایی بسیار سخت و محدودکننده دوری کنید.

• چربی‌های مفید مانند روغن زیتون، مغزها، دانه‌ها و ماهی را در برنامه غذایی بگنجانید.

• دریافت پروتئین کافی را جدی بگیرید.

• در کنار تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم داشته باشید.

• از کاهش وزن سریع و غیرعلمی پرهیز کنید.

• در صورت نیاز به کاهش وزن قابل توجه، از متخصص تغذیه کمک بگیرید.

نکته پایانی

چربی بدن نه دشمن سلامتی است و نه هرچه کمتر باشد بهتر است! بدن برای انجام فعالیت‌های حیاتی خود به میزان مشخصی از چربی نیاز دارد. بنابراین، به جای حذف افراطی چربی و دنبال کردن لاغری شدید، بهتر است روی تغذیه متعادل، فعالیت بدنی و حفظ ترکیب بدنی سالم تمرکز کنیم.