به سهمی از فشار کلی در بالای سطح مایع که توسط مولکولهای بخار مایع تأمین میشود، فشارْ بخارِ مایع گفته میشود. فشار بخار همچنین با عنوانهای فشارْ بخارِ تعادل و فشارْ بخارِ اشباع یاد میشود.
عوامل مؤثر بر فشار بخار مایع
عوامل زیر در فشار بخار مایع خالص مؤثر است:
دما: برای مایعی معین، هر چه دما بالاتر باشد، فشار بخار مایع بیشتر خواهد بود.
ساختار مولکولی: برای چند مایع در دماهای یکسان، هر چه نیروهای جاذبهٔ بین مولکولی قویتر باشد، فشار بخار مایع کمتر خواهد بود.
حالت تعادل
اگر مایعی در یک ظرف سربسته بخار شود، مولکولهای بخار نمیتوانند از نزدیکی مایع دور شوند و تعدادی از مولکولهای بخار ضمن حرکت نامنظم خود، به فاز مایع بر میگردند. این فرآیند را برای آب میتوان با پیکان دوگانه نشان داد:
(H2O(l)→H2O(g
سرعت برگشت مولکولهای بخار به فاز مایع، به غلظت مولکولها در بخار بستگی دارد. هر چه تعداد مولکولها در حجم معینی از بخار باشد، تعداد مولکولهایی که به سطح مایع برخورد کرده، مجددا گیر میافتند، بیشتر خواهد بود. در آغاز، چون تعداد کمی مولکول در بخار وجود دارد، سرعت بازگشت مولکولها از بخار به مایع کم است. ولی ادامه تبخیر، موجب افزایش غلظت مولکولها در بخار میشود و در نتیجه، سرعت تراکم افزایش مییابد.
سرانجام، سیستم به حالتی میرسد که در آن حالت، سرعت تراکم و تبخیر برابر میشود. حالتی که در آن، سرعتهای دو تمایل مخالف ( تبخیر و تراکم ) با هم برابر میشوند، حالت تعادل نامیده میشود.
وضعیت مولکولها در حالت تعادل
در حالت تعادل، غلظت مولکولها در فاز بخار ثابت است، زیرا مولکولها با همان سرعتی که بر اثر تراکم ( میعان ) از فاز بخار خارج میشوند، بر اثر تبخیر در این فاز وارد میشوند. به همین منوال، مقدار مایع نیز در حالت تعادل ثابت است، زیرا مولکولها با همان سرعتی که به مایع برمیگردند، بر اثر تبخیر آن را ترک میکنند.
باید توجه داشت که حالت تعادل، دال بر این نیست که هیچ حادثه ای رخ نمیدهد؛ در هر سیستمی، ثابت ماندن تعداد مولکولها در هر یک از دو فاز مایع و بخار نه بهعلت متوقف شدن تبخیر و تراکم، بلکه به علت برابری این دو تغییر متقابل است.
در مورد محلولها، فشار بخار محلولی که حلشوندهٔ غیرفرّار دارد، از فشار بخار حلّال خالص کمتر است.
رابطهٔ بین فشار بخار و نقطهٔ جوش مایع
در دمای معین، هر چه فشار بخار مایعی بیشتر باشد، نقطهٔ جوش آن پایینتر خواهد بود؛ زیرا یک مایع زمانی به جوش میآید که فشار بخار آن با فشار هوای محیط برابر شود، و همان طور که گفته شد، فشار بخار مایع با دمایش رابطهٔ مستقیم دارد؛ پس هر چه فشار بخار مایعی بیشتر باشد، در دمای پایینتری به جوش میآید. فشار بخار و حالت تعادل
چون در حالت تعادل، غلظت مولکولها در فاز بخار ثابت است، فشار بخار نیز ثابت است. فشار هر بخار در حالت تعادل با مایع خود در دمای معین را فشار بخار تعادل آن مایع مینامیم. فشار بخار هر مایع، تابع دماست و با افزایش آن زیاد میشود. افزایش دما با افزایش فشار بخار همراه است. فشار بخار در دمای بحرانی است. بالاتر از دمای بحرانی تنها یک فاز میتواند وجود داشته باشد، یعنی فازهای گاز و مایع متمایز از یکدیگر نیستند.
فشار بخار و نیروهای جاذبه بین مولکولی
مقدار فشار بخار یک مایع، معیاری از قدرت نیروهای جاذبه بین مولکولی آن مایع را بدست میدهد. مایعاتی که نیروهای جاذبه قوی دارند، فشار بخار آنها کم است. در ˚ 20 سانتیگراد، فشار بخار آب، اتیل الکل و دی اتیل اتر به ترتیب 0. 023 atm 0،058، atm و 0. 582 atm است. از این رو، نیروهای جاذبه در آب قویترین و در دیاتیل اتر ضعیفترین است
در این صفحه تعداد 545 مقاله تخصصی درباره فشار بخار که در نشریه های معتبر علمی و پایگاه ساینس دایرکت (Science Direct) منتشر شده، نمایش داده شده است. برخی از این مقالات، پیش تر به زبان فارسی ترجمه شده اند که با مراجعه به هر یک از آنها، می توانید متن کامل مقاله انگلیسی همراه با ترجمه فارسی آن را دریافت فرمایید. در صورتی که مقاله مورد نظر شما هنوز به فارسی ترجمه نشده باشد، مترجمان با تجربه ما آمادگی دارند آن را در اسرع وقت برای شما ترجمه نمایند.
مقالات ISI فشار بخار (ترجمه نشده)
مقالات زیر هنوز به فارسی ترجمه نشده اند. در صورتی که به ترجمه آماده هر یک از مقالات زیر نیاز داشته باشید، می توانید سفارش دهید تا مترجمان با تجربه این مجموعه در اسرع وقت آن را برای شما ترجمه نمایند.
Keywords: فشار بخار ; Knudsen effusion mass spectrometry; Lanthanum triiodide; vapor pressure; Sublimation enthalpy; Ion-molecular reactions; Electron work function