آهک(به انگلیسی: Lime) از جمله موادی است که کارایی آن از دوران باستان، توسط بشر شناخته شده است و از آن در ساخت انواع بناها و برای اتصال محکمتر قطعات سنگ یا چوب بکار گرفته میشد.
زمان درازی است که ایرانیان شفته آهکی (ملات دوغاب آهک و خاک)، ساروج (ملاتدوغاب آهک و خاکستر) و ملات آهک آبی را میشناسند و با آنها ساختمان میسازند. پس از جنگ جهانی دوم، در کشورهای صنعتی هم برای پایدار کردن زمین، به ویژه برای پی سازی راه و جلوگیری از روییدن گیاه و رو زدن آب در بستر، شانهها و دامنههای راه و خیابانهای پرواز و ایستگاههای هواپیما، شفتهٔ آهکی مصرف میشود. با شفتهٔ آهکی پی سازی و آب بندی میکنند.
جنس آهک بازاری (آهک زنده) بستگی به جسمهای بیگانه در آن دارد. اگر سنگ آهک بیش از ۹۰٪ وزنش کربنات کلسیم داشته باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک پرمایه و هر گاه کربنات کلسیم کمتر از ۷۵٪ وزنش باشد، آهکی که از آن پخته شود آهک کم مایه است.
آهک مرده و آب آهک
هرگاه بر روی کلسیم اکسید (آهک زنده) آب ریخته شود، بر اثر واکنش با آب، گرما ایجاد میکند که موجب بخار شدن قسمتی از آب میشود. در این عمل، آهک بر اثر جذب آب، متورم شده، سپس بهصورت گرد سفیدی در میآید که اصطلاحاً آهک مرده نامیده میشود (زیرا در تماس با آب، دیگر واکنشی از خود نشان نمیدهد)، این عمل را شکفته شدن آهک نیز میگویند. هر گاه مقداری آب به آهک مرده اضافه شود، به شیر آهک تبدیل میشود که اگر آن را صاف کنیم، محلول زلالی که در حقیقت محلول سیرشده کلسیم هیدروکسید در آب است، حاصل میشود که به آب آهک موسوم است. آب آهک کاربردهای بسیاری در صنایع شیمیایی دارد. مثلاً در تهیه سدیم هیدروکسید، آمونیاک، هیدروکسید فلزات، پرکلرین و بهویژه در استخراج منیزیم از آب دریا بکار میرود.
ویژگیهای آهک
سفید رنگ است که پس از پختن سنگ آهک به دست میآید. وزن ویژه آن ۰۸/۳ تا ۳۰/۳ میباشد که بستگی به درجه گرمای پختن سنگ آهک دارد که هر چه زیادتر شود، آهک پخته، کندتر با آب ترکیب میشود. در گرمای بیش از ۱۰۰۰ درجه، آهک اندکی جمع میشود و سطح رویه اش کمی کاهش مییابد، با آب به کندی ترکیب شده، شکفتن آن کند میگردد. آهک در گرمای ۲۵۸۰ تا ۲۷۵۰ درجه و فشار یک بار (اتمسفر) آب میشود. آهک بلوری به شکل مکعب بیرنگ با ته رنگ زرد است. درجه سختی آن به ۳ تا ۴ میرسد. آب به کندی از سطح آهک بلوری به درون آن نشست میکند. اگر گرد بلور آهک را در آب بریزند ف پس از چند دقیقه با حالت انفجاری مانندی با ترکیب میشود. هر گاه گرد آهک را در گرمای ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه نگاه دارند، دانههای آن به همدیگر میچسبند و بلور میگردند که کمکم دانههای بلور شده درشت میشوند. [۱] در عین حال آهک بعنوان یک تنظیم کننده اسیدی یا بازی بودن مواد مورد استفاده قرار میگیرد در عین حال آهک بعنوان ضد عفونی کننده در مراکز پرورش دام و طیور مورد استفاده قرار میگیرد.
مصارف
حرارت: زمانی که آب به آهک زنده اضافه شود، در طی فراینده هیدراته شدن از خود انرژی گرمایی آزاد میکند.
نور: هنگامی که آهک در حدود ۲۴۰۰ درجه سانتیگراد حرارت ببیند نوعی درخشش از خود ایجاد میکند. این تولید نور به نور آهک شهرت دارد و تا قبل از اختراع الکتریسیته کاربرد داشته است.
سیمان: اکسید کلسیم یکی از ضروریترین اجزاء تولید سیمان میباشد.
بیو دیزل: در تولید سوخت زیستی بعنوان یک قلیا کاربرد دارد.
صنایع پتروشیمی: ترکیبی از آهک و فنولفتالین در منابع ذخیره آب پتروشیمیها برای تشخیص pH آب مورد استفاده قرار میگیرد.
کاغذ سازی: از اکسید کلسیم در صنایع کاغذسازی برای بازیافت هیدروکسید سدیم از کربنات سدیم استفاده میشود.
گچ: مردمان پیش از تاریخ از گچ پایه آهکی برای ساخت سرپناه استفاده میکردند که برخی از سازههای آن زمان هنوز پس از ۱۹ قرن پابرجاست.
صنایع شیمیایی و قدرت: از اکسید کلسیم برای حذف دی اکسید گوگرد از اگزوز در فرایندی معروف به گوگرد زدایی گاز دودکش استفاده میشود.
نوعی مصرف برای آهک در یکی دو دهه قبل به وجود آمد که هم سرگرمکننده بود و هم خطرناک
به دلیل واکنش سریع آهک با اب آهک را در بطریهای پلاستیکی نوشابه میریختند و با مقداری اب گرم مخلوط میکردند بعد از ده دقیقه گاز حاصله از واکنش اب و آهک بطری را فشرده و منفجر میکرد (اخطار) این کار را هرگز امتحان نکنید.
در این صفحه تعداد 416 مقاله تخصصی درباره آهک که در نشریه های معتبر علمی و پایگاه ساینس دایرکت (Science Direct) منتشر شده، نمایش داده شده است. برخی از این مقالات، پیش تر به زبان فارسی ترجمه شده اند که با مراجعه به هر یک از آنها، می توانید متن کامل مقاله انگلیسی همراه با ترجمه فارسی آن را دریافت فرمایید. در صورتی که مقاله مورد نظر شما هنوز به فارسی ترجمه نشده باشد، مترجمان با تجربه ما آمادگی دارند آن را در اسرع وقت برای شما ترجمه نمایند.
مقالات ISI آهک (ترجمه نشده)
مقالات زیر هنوز به فارسی ترجمه نشده اند. در صورتی که به ترجمه آماده هر یک از مقالات زیر نیاز داشته باشید، می توانید سفارش دهید تا مترجمان با تجربه این مجموعه در اسرع وقت آن را برای شما ترجمه نمایند.