کمومتریکس(به انگلیسی: Chemometrics) شاخه ای نوپا در بین علوم می باشد. هر چند که نام آن از شیمی گرفته شده است ولی در بین شاخه های دیگر علوم هم دارای کاربرد های گسترده می باشد. کمومتریکس از آمار، جبر خطی و کامپیوتر برای آنالیز داده های شیمیایی استفاده می کند و هدف استخراج بیشترین اطلاعات از داده های شیمیایی می باشد.
کاربرد علوم آمار، کامپیوتر، ریاضی و گرافیک برای در ک بهتر داده های شیمی میباشد. از روشهای ذکر شده برای درک بهتر اطلاعات شیمیایی که در آزمایشگاه بدست میآید استفاده میشود، به این صورت که با استفاده از آنالیز دادههای شیمیایی بدست آمده اطلاعات مفید استخراج میشود با توجه به این اطلاعات میتوان آزمایشهای مورد نظر با بازدهی بهتر را طراحی کرد.
کاربرد روشهای ریاضی در شیمی سابقه دیرین دارد ولی با توجه به پیشرفت علوم کامپیوتر و کاربرد آن در علوم روش های کمومتریکس در دهه اخیر پیشرفت بسیار داشتهاست. در این دو دهه روشهای کمومتریکس مختلفی توسط شیمیدانها با کمک متخصصین علوم کامپیوتر، ریاضی و آمار ارائه شدهاست.
بسیاری از شیمیدانها، اسوانت وولد را به عنوان اولین کسی که این روشها را معرفی کردهاست نام میبرند و به او لقب پدر علم کمومتریکس را دادهاند. آقای H. wold در دهه ۶۰ میلادی مقالات بسیاری تحت عنوان معرفی روشهای ریاضی و کاربرد آنها در شیمی ارائه کردهاست.
رشته ی کمومتریکس (شیمی سنجی) مجموعه ی کاربرد های ریاضی، آمار و کامپیوتر برای حل مشکلات اندازه گیری در شیمی تجزیه می باشد. این رشته از حدود 10 سال پیش وارد ایران شده و تقریبآ رشته ی جدیدی می باشد. با توجه به جوانی این رشته ولی پیشرفت قابل ملاحضه ای در کشور عزیزمان داشته و محققین در این زمینه بسیار فعال اند.
از این رشته در زمینه های زیر می توان کمک گرفت و برای دوره ی دکتری در این زمینه های تحقیقاتی می توان به مطالعه و پژوهش پرداخت:
1) طراحی دارو
2) تفکیک منحنی
3) طراحی آزمایش
4) روش های درجه بندی
5) روش های تشخیص الگو و طبقه بندی
محققین در این رشته از توانایی های نسبتآ خوبی در زمینه ی آمار و ریاضی برخوردارند و پس از چند سال تبدیل به برنامه نویسان حرفه ای خواهند شد. از این رو این زمینه ی تحقیقاتی یک زمینه ی بین رشته ای بوده و از این جهت دریچه های زیبا و جذابی را برای دانشجویان رشته ی شیمی به دنیای آمار، ریاضی، زیست و کامپیوتر می گشاید.
از دانشگاه های مطرح در این زمینه به: صنعتی شریف، خواجه نصیر، شیراز، تحصیلات تکمیلی زنجان، کرمانشاه و تبریز اشاره نمود.
دو دلیل عمده برای کاربرد کمومتریکس در شیمی عبارت بودند از:
اول معرفی دستگاه های جدید که پاسخ چند متغیره را برای نمونه های مورد تجزیه تولید می کردند.
دوم دسترسی به کامپیوترها.
در آزمایشگاههای دستگاهی مدرن، شیمیدانان تجزیه ای اغلب با داده ها و نمودارهای زیادی روبرو هستند. شناسایی، دسته بندی، و تفسیر این اطلاعات می تواند یک عامل محدود کننده در عملیات آزمایشگاهی کارا و موثرباشد. بعلاوه امروزه دستگاههای تجزیه ای به صورت online و inline کاربرد گسترده ای یافته اند و در نتیجه دستیابی به روشهای سریع و صحیح تفسیر داده ها اهمیت روزافزونی پیدا کرده است کمومتریکس در واقع پاسخی به این نیاز است.
کمومتریکس در سه زمینه دارای رشد روز افزون است: اول طراحی آزمایشات که مهم ترین وجه آن است اما بیشتر مبتنی بر آمار و محاسبات آماری است. دوم استفاده از کمومتریکس برای جایگزینی قوانین سخت و دست پاگیر شیمی فیزیک آلی که در طراحی دارو، ارتباط ساختار فعالیت کاربرد پیدا نموده و همپوشانی هایی با دانش ژنومیک، پروتئومیک و بیوانفورماتیک و… یافته است. سوم استفاده از کمومتریکس در شیمی تجزیه دستگاهی که منجر به کاربردهای صنعتی نیز شده است.
در دهه ۹۰ میلادی، توجه نسبت به کمومتریکس به وجود آمد و در همین دوره بود که از تلفیق روش های کمومتریکس و تضمین کیفی، شاخه جدید دیگری به نام کیفیت سنجی معرفی شد. استفاده از آمار توصیفی در تعیین مقدار کیفیت فرایندها و روش های اندازه گیری از قدیمی ترین موارد شناخته شده در این دانش است. در این زمینه، از روش های محاسبه شاخص های آماری و نمودارهای توزیع مانند توزیع نرمال گوسین، برای روش های نمونه برداری، تفسیر داده های به دست آمده، تعیین خطا، مقدار دقت و صحت، مقایسه میانگین های به دست آمده از فرضیه و آزمایش استفاده می شود.
ژئوکمومتریکس (Geochemometrics) بعنوان یکی از کاربرد های محیطی از کمومتریکس در پردازش داده های شیمی و علوم زمین در حال حاضر توانسته است کاربرد بسیار مناسبی داشته باشد. ژئوکمومتریکس از داده های علوم زمین و شیمی برای مقاصد زمین شناسی و اکتشافات معدنی بهره می برد.
در این صفحه تعداد 2077 مقاله تخصصی درباره کمومتریکس که در نشریه های معتبر علمی و پایگاه ساینس دایرکت (Science Direct) منتشر شده، نمایش داده شده است. برخی از این مقالات، پیش تر به زبان فارسی ترجمه شده اند که با مراجعه به هر یک از آنها، می توانید متن کامل مقاله انگلیسی همراه با ترجمه فارسی آن را دریافت فرمایید. در صورتی که مقاله مورد نظر شما هنوز به فارسی ترجمه نشده باشد، مترجمان با تجربه ما آمادگی دارند آن را در اسرع وقت برای شما ترجمه نمایند.
مقالات ISI کمومتریکس (ترجمه نشده)
مقالات زیر هنوز به فارسی ترجمه نشده اند. در صورتی که به ترجمه آماده هر یک از مقالات زیر نیاز داشته باشید، می توانید سفارش دهید تا مترجمان با تجربه این مجموعه در اسرع وقت آن را برای شما ترجمه نمایند.
Keywords: کمومتریکس; Chemometrics; Characterization of the solid-state; Vibrational spectroscopies and XRPD; Chemical imaging; PAT; Quality control and stability;